Uykusuzluk (insomnia); uykuya dalmakta güçlük, gece sık uyanma, sabah çok erken uyanıp tekrar uyuyamama ya da uyku süresine rağmen dinlenmiş hissetmeme şikâyetleridir. Haftada en az 3 gece, 3 aydan uzun süren uykusuzluk kronik insomnia olarak kabul edilir. Uykusuzluk; dikkat, hafıza, ruh hali, bağışıklık ve kalp sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratır.
Uykusuzluğun Nedenleri
- Stres, kaygı ve depresyon
- Düzensiz uyku saatleri, vardiyalı çalışma, jet-lag
- Yatmadan önce ekran kullanımı
- Akşam saatlerinde kafein, alkol ve ağır yemekler
- Ağrı yapan hastalıklar, reflü, sık idrara çıkma
- Huzursuz bacak sendromu
- Tiroid hastalıkları ve menopoz
- Uyku apnesi
- Bazı ilaçlar
Uyku Hijyeni: Temel Kurallar
- Her gün, hafta sonları dahil, aynı saatte yatıp aynı saatte kalkın.
- Yatağı yalnızca uyku için kullanın; yatakta telefon, televizyon ve iş yapmayın.
- Uyuyamıyorsanız 20 dakikadan fazla yatakta dönmeyin; kalkıp loş ışıkta sakin bir aktivite yapın, uykunuz gelince dönün.
- Öğleden sonra kafeinden, akşam alkolden ve sigaradan kaçının.
- Yatmadan 2–3 saat önce ağır yemek yemeyin.
- Yatak odasını karanlık, sessiz ve serin tutun.
- Yatmadan 1 saat önce ekranları kapatın.
- Gün içinde gün ışığına çıkın ve düzenli egzersiz yapın; ancak yoğun egzersizi yatma saatine yakın yapmayın.
- Gündüz uykularını 20–30 dakikayla sınırlayın.
Tedavi
Kronik uykusuzlukta ilk tercih edilen tedavi insomnia için bilişsel davranışçı terapidir (BDT-İ). Uyku alışkanlıklarını ve uykuya ilişkin kaygıyı ele alan bu yöntem, uzun vadede ilaçlardan daha kalıcı sonuç verir. Uyku ilaçları kısa süreli ve hekim kontrolünde kullanılmalıdır; bağımlılık ve gün içi uyuşukluk riski taşıyabilir. Altta yatan hastalıklar mutlaka tedavi edilmelidir.
Ne Zaman Doktora Gitmeli?
- Uykusuzluk birkaç haftadır sürüyor ve gün içi yaşamınızı etkiliyorsa
- Horlama, uykuda nefes durması fark ediliyorsa
- Depresif ruh hali, umutsuzluk eşlik ediyorsa
- Gündüz aşırı uyku hali ve araç kullanırken uyuklama varsa
Sık Sorulan Sorular
Kaç saat uyumak gerekir?
Yetişkinlerin çoğu için 7–9 saat önerilir; önemli olan uyku kalitesi ve gün içinde dinlenmiş hissetmektir.
Melatonin işe yarar mı?
Jet-lag ve uyku saati kayması gibi bazı durumlarda faydalı olabilir; uzun süreli kullanım hekime danışılarak yapılmalıdır.
Bitki çayları uykuya yardımcı olur mu?
Ihlamur, papatya gibi kafeinsiz bitki çayları rahatlamaya yardımcı olabilir; ancak kronik uykusuzluğu tek başına tedavi etmez.
Çevre Hastanesi'nde Muayene ve Randevu
Özel Mecidiyeköy Çevre Hastanesi Nöroloji bölümünde uzman hekimlerimiz, size en uygun tanı ve tedavi planını muayene sonrasında birlikte belirler. Randevu almak için online randevu sistemimizi kullanabilir ya da 444 25 93 numaralı çağrı merkezimizi arayabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize danışınız.
