B12 vitamini (kobalamin), kan hücrelerinin yapımı, sinir sisteminin sağlıklı çalışması ve DNA sentezi için gerekli bir vitamindir. Vücut B12'yi üretemez; besinlerle, özellikle hayvansal kaynaklı gıdalarla almak zorundadır. Eksikliği oldukça yaygındır ve uzun sürdüğünde kalıcı sinir hasarına yol açabileceği için zamanında tedavi önemlidir.
Belirtiler
- Yorgunluk, halsizlik ve kansızlık
- El ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma, iğnelenme
- Denge bozukluğu ve yürümede güçlük
- Unutkanlık, dikkat dağınıklığı, depresif ruh hali
- Dilde kızarıklık, yanma ve ağız yaraları
- Ciltte solukluk veya hafif sarılık
Kimlerde Daha Sık Görülür?
- Vegan ve vejetaryenler
- 65 yaş üzerindeki kişiler
- Uzun süre mide koruyucu (PPI) veya metformin kullananlar
- Atrofik gastrit ve pernisiyöz anemi hastaları
- Mide ve bağırsak ameliyatı geçirenler (obezite ameliyatları dahil)
- Crohn hastalığı ve çölyak hastaları
- Alkol kullananlar
Tanı
Kanda B12 düzeyi ölçülür. Sınırda değerlerde homosistein ve metilmalonik asit testleri tanıya yardımcı olur. Tam kan sayımında kırmızı kan hücrelerinin büyümesi (makrositoz) eksikliğe işaret edebilir. Nedenini bulmak için mide değerlendirmesi gerekebilir.
Tedavi
- İğne tedavisi: Ciddi eksiklik, nörolojik belirtiler ya da emilim bozukluğu varsa kas içine B12 iğneleri önerilir. Başlangıçta sık, sonrasında daha seyrek aralıklarla uygulanır.
- Ağızdan tedavi: Hafif-orta eksikliklerde ve emilimi normal kişilerde yüksek doz tablet ya da dil altı formlar etkilidir.
- Uzun süreli takviye: Emilim sorunu kalıcıysa tedavi ömür boyu sürebilir.
B12 İçeren Besinler
Et, sakatat, balık, tavuk, yumurta, süt ve süt ürünleri başlıca B12 kaynaklarıdır. Vegan beslenenlerin takviye kullanması önerilir.
Sık Sorulan Sorular
B12 değeri kaç olmalı?
Laboratuvara göre değişmekle birlikte genellikle 200 pg/mL altı eksiklik, 200–300 arası sınırda kabul edilir; yorum belirtilerle birlikte yapılır.
B12 fazlası zararlı mı?
Suda çözünen bir vitamin olduğundan fazlası genellikle idrarla atılır; ancak gereksiz yüksek doz kullanımından kaçınılmalıdır.
Uyuşmalar tamamen geçer mi?
Erken tedavi edilirse çoğu zaman düzelir; uzun süreli eksiklikte kalıcı hasar olabilir.
Çevre Hastanesi'nde Muayene ve Randevu
Özel Mecidiyeköy Çevre Hastanesi Dahiliye bölümünde uzman hekimlerimiz, size en uygun tanı ve tedavi planını muayene sonrasında birlikte belirler. Randevu almak için online randevu sistemimizi kullanabilir ya da 444 25 93 numaralı çağrı merkezimizi arayabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize danışınız.
