Demir eksikliği anemisi, dünyada en sık görülen kansızlık türüdür. Demir, kırmızı kan hücrelerinde oksijen taşıyan hemoglobinin yapı taşıdır; eksikliğinde dokulara yeterli oksijen ulaşamaz ve vücut çabuk yorulur.
Belirtiler
- Yorgunluk, halsizlik ve çabuk yorulma
- Ciltte ve göz kapaklarının içinde solukluk
- Eforla nefes darlığı ve çarpıntı
- Baş ağrısı, baş dönmesi
- Saç dökülmesi, tırnaklarda kırılganlık
- Konsantrasyon güçlüğü
- Soğuğa tahammülsüzlük
- Buz, toprak gibi gıda dışı maddeleri yeme isteği (pika)
- Huzursuz bacak sendromu
Nedenleri
- Kan kaybı: Yoğun adet kanamaları, mide-bağırsak kanamaları (ülser, hemoroid, polip, kanser)
- Artmış ihtiyaç: Gebelik, emzirme, hızlı büyüme dönemi
- Yetersiz alım: Dengesiz beslenme, vejetaryen diyetler
- Emilim bozukluğu: Çölyak, gastrit, mide ameliyatları, uzun süreli mide koruyucu kullanımı
Özellikle erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda demir eksikliği saptandığında, gizli bir mide-bağırsak kanaması mutlaka araştırılmalıdır.
Tanı
Tam kan sayımında hemoglobin ve kırmızı kan hücresi boyutları değerlendirilir. Ferritin (vücudun demir deposu), serum demiri ve demir bağlama kapasitesi ölçülür. Ferritin düşüklüğü demir eksikliğinin en güvenilir göstergesidir.
Tedavi
- Demir ilaçları: Genellikle 3–6 ay kullanılır; değerler düzelse de depoların dolması için tedaviye devam edilir. Aç karnına ve C vitamini ile birlikte alındığında emilim artar; çay, kahve ve süt ürünleri emilimi azaltır.
- Damardan demir: Hap kullanamayan, emilim sorunu olan ya da hızlı yerine koyma gereken hastalarda uygulanır.
- Nedenin tedavisi: Kanama kaynağının bulunup düzeltilmesi en önemli adımdır.
Demirden Zengin Besinler
Kırmızı et, karaciğer, tavuk, balık, yumurta, kurubaklagiller, koyu yeşil yapraklı sebzeler, pekmez ve kuru meyveler demir kaynağıdır. Bitkisel kaynaklı demirin emilimi için yemeğin yanında C vitamini içeren besinler (limon, biber, portakal) tüketilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Demir ilacının yan etkileri var mı?
Mide rahatsızlığı, kabızlık ve dışkının koyu renkte olması görülebilir; hekiminiz uygun formu seçebilir.
Ne zaman düzelirim?
Belirtiler genellikle birkaç hafta içinde iyileşir; hemoglobin 4–8 haftada düzelir.
Demir eksikliği hangi bölüm tarafından takip edilir?
Dahiliye (iç hastalıkları) bölümü değerlendirir; gerekirse gastroenteroloji ve jinekoloji ile birlikte çalışılır.
Çevre Hastanesi'nde Muayene ve Randevu
Özel Mecidiyeköy Çevre Hastanesi Dahiliye bölümünde uzman hekimlerimiz, size en uygun tanı ve tedavi planını muayene sonrasında birlikte belirler. Randevu almak için online randevu sistemimizi kullanabilir ya da 444 25 93 numaralı çağrı merkezimizi arayabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize danışınız.
